पुणे/मुंबई, दि. १५ जून
जून महिना अर्धा संपत आला तरी राज्यात मान्सून खोळंबल्याने संपूर्ण महाराष्ट्र चातकासारखी पावसाची वाट पाहत आहे. तळकोकणात ६ जून रोजी वेळेत आगमन झाल्यानंतर मान्सून वेगाने राज्यभर सक्रिय होईल, असा अंदाज होता. मात्र, हवामान प्रणाली कमकुवत झाल्यामुळे गेल्या आठ दिवसांपासून मान्सून एकाच जागी स्थिर आहे. ही स्थिती पुढील चार ते पाच दिवस अशीच कायम राहणार असून, राज्यात २० जूननंतरच पाऊस सक्रिय होईल, असा झोप उडवणारा अंदाज पुणे वेधशाळेने वर्तवला आहे.
मान्सून का थांबला? वेधशाळेने सांगितले ‘हे’ शास्त्रीय कारण
पुणे वेधशाळेचे संचालक डॉ. एस. डी. सानप यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, उत्तरेकडील कोरड्या वाऱ्यांमुळे अरबी समुद्रात ‘अँटिसायक्लॉनिक’ (प्रतिचक्रवाताची) स्थिती निर्माण झाली आहे. परिणामी महाराष्ट्रातील मान्सूनची वाटचाल पूर्णपणे थांबली आहे. ८ जून रोजी मान्सून सोलापूरपर्यंत धडकला होता, मात्र त्यानंतर त्यात कोणतीही प्रगती झालेली नाही. सद्यस्थितीत अरबी समुद्रात मान्सून पुढे सरकण्यासाठी आवश्यक असणारी एकही पूरक हवामान प्रणाली (सिस्टीम) तयार होत नसल्याने २० जूनपर्यंत तरी राज्यात मान्सूनचे पुनरागमन लांबणीवर पडणार आहे.
आंतरराष्ट्रीय संस्थांचा दिलासादायक अंदाज; ‘आयओडी’ ठरPoints ठरणार?
प्रशांत महासागरात ‘एल निनो’ सक्रिय झाल्याने यंदाच्या मान्सूनवर चिंतेचे सावट निर्माण झाले आहे. मात्र, जपान आणि अमेरिकेच्या हवामान संस्थांनी एक दिलासादायक अंदाज व्यक्त केला आहे. ‘एल निनो’ची तीव्रता वाढत असतानाच, जुलै महिन्यात हिंदी महासागरात ‘इंडियन ओशन डायपोल’ (IOD) सकारात्मक होण्याची दाट शक्यता आहे. तसे झाल्यास पावसाची सुरुवातीची तूट भरून निघू शकते. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) मात्र सध्या ‘आयओडी’ तटस्थ राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
कोकणात धूळपेरणी उलटली; बळीराजावर दुबार पेरणीचे संकट!
दुसरीकडे, पावसाने दडी मारल्यामुळे राज्यातील शेतकरी, विशेषतः कोकणपट्टीतील बळीराजा मोठ्या संकटात सापडला आहे. कोकणात मान्सूनपूर्व सरींच्या भरवशावर शेतकऱ्यांनी मोठ्या आशेने धूळपेरणी उरकली होती. मात्र, ‘एल निनो’च्या प्रभावामुळे पाऊस लांबल्याने आणि कडक ऊन व वाढत्या उकाड्यामुळे शेतातील ओलावा संपला आहे. नुकतीच उगवलेली कोवळी भातरोपे आता करपू लागली असून, कोकणातील शेतकऱ्यांवर दुबार पेरणीचे मोठे संकट ओढवण्याची भीती निर्माण झाली आहे.