माणगाव शहरात एका तरुणाच्या हाताचे अंगठ्यालगतचे बोट इतर बोटांच्या तुलनेत विलक्षण मोठे आणि जाड असल्याचे समोर आले आहे. गुरुवेंदरसिंग सूरेंदरसिंग भाटिया (वय ३०) असे या तरुणाचे नाव असून, त्यांच्या हातातील हे बोट जन्मापासूनच इतर बोटांपेक्षा मोठे आहे. विशेष म्हणजे, वयानुसार या बोटाची वाढ होत गेली असून आजही त्याचा आकार इतर बोटांच्या तुलनेत असामान्य दिसतो. मात्र, या शारीरिक वेगळेपणामुळे त्यांच्या दैनंदिन जीवनात कोणताही अडथळा निर्माण झालेला नाही. ते या बोटाचा वापर करून आपली नियमित कामे अत्यंत सहजपणे पार पाडतात. त्यांचे हे वेगळेपण सध्या सर्वत्र कुतूहलाचा विषय ठरत आहे.
जाहिरात (Advertisement)
काय आहे या असामान्य वाढीमागचे वैद्यकीय कारण?
वैद्यकीय शास्त्रात हाताच्या किंवा पायाच्या एखाद्या बोटाची असामान्य वाढ होऊन ते लांब किंवा जाड होण्याच्या स्थितीला ‘मॅक्रोडॅक्टिली’ (Macrodactyly) असे म्हटले जाते. ही एक जन्मजात आणि अत्यंत दुर्मीळ शारीरिक स्थिती आहे. काही व्यक्तींमध्ये जन्मतःच बोट मोठे असते, तर काहींमध्ये बालवयापासून त्याची वाढ इतर बोटांच्या तुलनेत वेगाने होत जाते. वैद्यकीय साहित्यानुसार, अंगठ्यालगतच्या तर्जनीला या स्थितीचा प्रादुर्भाव तुलनेने अधिक प्रमाणात आढळतो.
या स्थितीमध्ये केवळ त्वचेची वाढ होत नाही, तर बोटातील हाडे, चरबीचे ऊतक, स्नायू, रक्तवाहिन्या आणि मज्जातंतूंच्या वाढीवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे बोटाची जाडी, लांबी आणि एकूण आकारात बदल होतो.
मज्जातंतू आणि चरबीच्या ऊतकांची अतिवाढ कारणीभूत
वैद्यकीय संशोधनानुसार, काही रुग्णांमध्ये बोटाच्या वाढीमागे स्थानिक ऊतकांची अतिवाढ, मज्जातंतूंच्या आसपास चरबीचे असामान्य प्रमाण किंवा हाडांच्या वाढीतील बदल कारणीभूत असतात. यातील काही स्थितींना ‘मॅक्रोडिस्ट्रोफिया लिपोमॅटोसिस’ (Macrodystrophia Lipomatosa) असेही संबोधले जाते.
काही संशोधनांमध्ये 'PIK3CA' या जनुकातील बदलांचा पेशींच्या वाढीशी संबंध आढळला आहे. मात्र, प्रत्येक रुग्णात हेच कारण असते असे नाही. बहुतांश प्रकरणांमध्ये ही स्थिती पालकांकडून वारशाने आलेली असतेच असेही नाही.
अशा शारीरिक स्थितीमध्ये काही व्यक्तींना बोट वाकवताना त्रास, सांध्यांमध्ये कडकपणा, वेदना किंवा हालचालींवर मर्यादा जाणवू शकतात. मात्र, प्रत्येकामध्येच अशी लक्षणे दिसून येतात असे नाही. गुरुवेंदरसिंग भाटिया यांच्या बाबतीत बोटाचा आकार मोठा असला, तरी ते आपले सर्व कामकाज अत्यंत व्यवस्थित करतात. त्यामुळे यामागील नेमक्या वैद्यकीय स्थितीचा अभ्यास होणे गरजेचे आहे.
तपासणी आणि निदान
या स्थितीचे अचूक निदान करण्यासाठी अस्थिरोगतज्ज्ञ किंवा हाताच्या शस्त्रक्रियेतील तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक ठरते:
एक्स-रे: याद्वारे हाडांची रचना आणि वाढ तपासता येते.
सोनोग्राफी व एमआरआय: यांच्या मदतीने बोटातील मऊ ऊती, चरबी आणि मज्जातंतूंची सविस्तर स्थिती स्पष्ट होते.
प्रत्येक वेळी अशा स्थितीत शस्त्रक्रिया करावीच लागते असे नाही. बोटाची कार्यक्षमता चांगली असेल आणि वेदना किंवा अन्य त्रास नसेल, तर तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली केवळ नियमित निरीक्षणही पुरेसे ठरू शकते. संवेदनशीलतेची गरज प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक रचना वेगळी असते. गुरुवेंदरसिंग भाटिया यांच्या हातातील या असामान्य बोटामुळे वैद्यकीय शास्त्रातील दुर्मीळ जन्मजात स्थिती पुन्हा एकदा ऐरणीवर आली आहे. शरीरातील असे वेगळेपण ही टिंगल किंवा चेष्टा करण्याची बाब नसून त्यामागील वैज्ञानिक कारण समजून घेण्याची संधी आहे. भाटिया यांची न डगमगता काम करण्याची क्षमता आणि आत्मविश्वास हा अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे.
