ड्रोन व अँटी-ड्रोन क्षमतांना मिळणार अधिक बळकटी
नवी दिल्ली : देशातील अतिसंवेदनशील पायाभूत सुविधांना वाढत्या हवाई धोक्यांपासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाने (CISF) एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. CISF आणि ‘ड्रोन फेडरेशन ऑफ इंडिया’ (DFI) यांच्यात आज CISF मुख्यालयात सामंजस्य करारावर (MoU) स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या. या कराराचा मुख्य उद्देश संशयित ड्रोन (Rogue Drones) निष्क्रिय करणे, काउंटर-ड्रोन प्रणाली अधिक मजबूत करणे आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाला चालना देणे हा आहे.
हा करार CISF चे महासंचालक प्रवीर रंजन यांच्या प्रमुख उपस्थितीत पार पडला. CISF च्या वतीने डॉ. सी. डी. नायक (ADG) आणि DFI चे अध्यक्ष अमित शाह यांनी या करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या.
RTC बेह्रोर येथे ‘सेंटर ऑफ एक्सलन्स’
या सहकार्याअंतर्गत राजस्थानमधील CISF च्या ‘रिक्रूट ट्रेनिंग सेंटर’ (RTC बेह्रोर) चा ‘ड्रोन आणि काउंटर-ड्रोन प्रणालीसाठी सेंटर ऑफ एक्सलन्स’ (Centre of Excellence) म्हणून विकास केला जाणार आहे. DFI भारतीय ड्रोन स्टार्टअप्सच्या मदतीने व्यावहारिक संशोधन, प्रात्यक्षिके आणि क्षमता वाढवण्यासाठी CISF ला तांत्रिक सहकार्य करेल.
सामंजस्य करारातील प्रमुख मुद्दे:
- मानक कार्यपद्धती (SOP): महत्त्वपूर्ण प्रतिष्ठानांमध्ये काउंटर-ड्रोन प्रणाली तैनात करण्यासाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे व पायलट प्रोजेक्ट्स राबवणे.
- ड्रोन फॉरेन्सिक: संशयित ड्रोनच्या हालचालींचा तपास आणि विश्लेषणासाठी अत्याधुनिक स्वदेशी फॉरेन्सिक साधने विकसित करणे.
- संयुक्त सराव (Joint Drills): घुसखोरी करणाऱ्या ड्रोनची ओळख पटवणे, त्यांचा मागोवा घेणे आणि प्रत्युत्तरात्मक कारवाई तपासण्यासाठी ‘रेड-टीमिंग’ सराव आयोजित करणे.
- प्रशिक्षण व हॅकथॉन: जवानांसाठी विशेष प्रशिक्षण मॉड्यूल्स आणि तंत्रज्ञानासाठी हॅकथॉन आयोजित करणे.
“हा करार गृह मंत्रालयाने निश्चित केलेली उद्दिष्टे पूर्ण करण्यास मदत करेल. बदलत्या हवाई धोक्यांच्या पार्श्वभूमीवर दलाची कार्यक्षमता वाढवणे आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची चाचणी घेणे या भागीदारीमुळे शक्य होईल.”
— प्रवीर रंजन, महासंचालक, CISF
“भारतीय ड्रोन उद्योग देशाच्या सुरक्षेसाठी पूर्ण सहकार्य करण्यास कटिबद्ध आहे. प्रत्यक्ष परिस्थितीमध्ये स्वदेशी स्टार्टअप्सच्या क्षमतांची चाचणी घेऊन तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम व आत्मनिर्भर सुरक्षा व्यवस्था उभारणे हे आमचे ध्येय आहे.”
— अमित शाह, अध्यक्ष, DFI
दरम्यान, CISF सध्या देशभरातील ३७० हून अधिक विमानतळे, अणुऊर्जा प्रकल्प आणि तेल शुद्धीकरण कारखान्यांसारख्या महत्त्वाच्या ठिकाणांची सुरक्षा पाहते. दलाने आतापर्यंत ३,००० हून अधिक जवानांना ड्रोन आणि अँटी-ड्रोनचे विशेष प्रशिक्षण दिले असून सुमारे ८० युनिट्समध्ये ड्रोनचा सक्रिय वापर सुरू आहे.